W dolinie rzeki Kołodziejki, w gminie Przesmyki, w powiecie siedleckim leży wieś Dąbrowa. Wioska jest stara, powstała co najmniej pięć wieków temu, ale jej obecna nazwa liczy sobie zaledwie 87 lat. Pierwotnie nazywała się Duplewice. Pracujący tam w latach 20. ubiegłego wieku lekarz Jan Dąbrowski uważał tę nazwę za niezbyt przystojną i wystarał się o jej zmianę. Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych Felicjana Sławoja Składkowskiego z dnia 17 października 1930 roku zmieniło Duplewice na Dąbrowę.

Dwór w Dąbrowie

Pierwszym znanym właścicielem Duplewic był wzmiankowany w 1452 roku wojski drohicki, Grot z podlaskiego rodu Rawiczów, były rycerz księcia Witolda, któremu Wielki Książę Litewski nadał oprócz Duplewic jeszcze kilka majątków na Podlasiu, między innymi Tokary i Czarkówkę. Po jego śmierci dobra te odziedziczyła żona Anna oraz syn Leonard. Potomkowie Grota Rawicza przejęli imię swego przodka za nazwisko i nazywali się odtąd Grotowie herbu Rawicz. Po włączeniu Podlasia do Korony w 1569 roku przeprowadzono lustrację nowoutworzonego województwa podlaskiego, a z dokumentu polustracyjnego z roku 1570 wiadomo, że dobra duplewickie były wówczas własnością Jana i Stanisława Grotów, synów Bartłomieja Grota - wojskiego mielnickiego oraz chorążego drohickiego i mielnickiego. 

Dwór widziany z parku

W XVII i XVIII wieku Duplowice, należące do majątkowego klucza łysowskiego, były w rękach Kuczyńskich, a później Matuszewiczów. W 1819 roku Zofia Matuszewiczówna (1796-1822) wychodząc za mąż za hrabiego Ludwika Kickiego z Kitek (1791-1831) herbu Gozdawa, otrzymała Łysów jako posag od ojca, Tadeusza Matuszewicza (1765-1819) herbu Łabędź. Ludwik hr. Kicki, generał Wojska Polskiego podczas Powstania Listopadowego, ożenił się po raz drugi w styczniu 1831 roku z Natalią Anną Bisping (1801-1888) herbu własnego. Wdowa po generale, który zginął od rosyjskiej kuli armatniej w bitwie pod Ostrołęką w maju 1831 roku, sprzedała w 1838 roku dobra łysowskie Franciszkowi Dobrzyńskiemu (1730-?) herbu Jelita, miecznikowi stężyckiemu, który dwa lata później odprzedał Duplowice swojemu bratu Janowi, a sobie pozostawił Łysów. Jan Dobrzyński (1780-1854) ożenił się Weroniką Dramińską i miał z nią trzech synów. Dwaj z nich: najstarszy - Wincenty Franciszek i najmłodszy - Józef Franciszek zmarli w wieku 7 lat, dziedzicem ojcowskiego majątku został więc drugi z kolei syn - Jakub (1823-1897.). W 1850 roku Jakub Dobrzyński zaraz po ożenku w styczniu tegoż roku z Rozalią Kłopotowską (1827-?) herbu Pomian rozpoczął budowę w Duplowicach swojej siedziby. Wkrótce stanął na planie prostokąta murowany budynek dworski, podpiwniczony kolebkowo-krzyżowo, parterowy, dziewięcioosiowy, z dwukolumnowym, wgłębnym portykiem w elewacji frontowej, pokryty blaszanym dachem czterospadowym. W 1852 roku została zbudowana po sąsiedzku oficyna, również murowana, parterowa, przykryta dachem czterospadowym, z wejściową wnęką oflankowaną półkolumnami.

Oficyna

Jakub i Rozalia Dobrzańscy mieli dwóch synów i cztery córki. Najmłodsza z nich, Natalia Elżbieta (1857-1907), otrzymała w posagu duplowicką majętność, nazwaną od jej imienia Natalinem, wychodząc w czerwcu 1877 roku za mąż za Michała Cyryla Faytta (1850-1912). Trzy córki Natalii i Michała Fayttów, Janina, Maria i Irena, sprzedały Natalin w 1909 roku Pawłowi Bujalskiemu, który pozostawał jego posesorem tylko przez dwa lata.

Pokój pani domu Gabinet pana domu

W 1911 roku Natalin, liczący wówczas 400 hektarów ziemi ornej i 100 hektarów lasów, kupił Ignacy Fonberg (1877-1964), syn znanego warszawskiego lekarza, Mateusza Fonberga (1840-1880), a wnuk Ignacego Fonberga (1801-1891) również lekarza, profesora Uniwersytetu Wileńskiego, następcy Jędrzeja Śniadeckiego na katedrze chemii. Ignacy Fonberg junior  ożenił się w październiku 1906 roku z Zofią Adelą z Łuniewskich (1890-?) herbu Łukocz i gospodarzył z nią w natalińskim majątku przez cały okres międzywojenny. Uprawiał tam pszenicę, żyto, rzepak i różnorodne warzywa, a w sadzie owocowym - jabłka, gruszki, wiśnie i czereśnie, hodował też krowy mleczne rasy holenderskiej, w stajni trzymał 20 koni, a dworski staw zarybił.

Zabudowania gospodarcze Fragment parku

Było to nowoczesne - jak na owe czasy - gospodarstwo, zelektryfikowałożycielemane dzięki zbudowaniu siłowni wiatrakowej i wyposażone w traktor i młockarnię napędzaną lokomobilą. Poza tym działał również społecznie: współzałożył w 1920 roku straż obywatelską w gminie Łysów i bank spółdzielczy w Łosicach w 1928 roku. Podczas okupacji niemieckiej partyzanci Armii Krajowej byli przez Fonberga zaopatrywani w żywność, a w zabudowaniach dworskich kryła się ludność żydowska i oraz zbiegli z niewoli niemieckiej rosyjscy jeńcy . 

Tablica upamiętniająca Ignacego Fonberga

W 1944 roku Ignacy Fonberg został aresztowany przez NKWD i trzymany przez półtora roku w więzieniu w Siedlcach za rzekomą współpracę z niemieckimi okupantami. Jego majątek został, oczywiście, rozparcelowany, a rodzina zmuszona do opuszczenia Dąbrowy. W 1945 roku budynek dworski zajęła szkoła, a oficynę przedszkole na bez mała 60 lat. W 1994 roku zabudowania dworskie stały się własnością gminy Przesmyki na podstawie decyzji wojewody siedleckiego. W 2004 roku szkoła wyprowadziła się z budynku dworskiego, a w 2011 roku Urząd Gminny w Przesmykach przekazał cały zespół dworsko-parkowy Samorządowi Województwa Mazowieckiego. Samorząd z kolei oddał go pod pieczę Muzeum Regionalnemu w Siedlcach, którego kierownictwo postanowiło utworzyć w dąbrowskim dworze również placówkę muzealną. Przystąpiono więc w tymże 2011 roku do jego kapitalnego remontu, który ukończono w roku następnym, a po oddaniu do użytku oficyny oraz rekonstrukcji części zabudowań gospodarczych w postaci spichlerza, wędzarni, gołębnika i pasieki oraz renowacji parku, sadu i ogrodu warzywnego otwarto w październiku 2015 roku Muzeum Ziemiaństwa. 

Pokój stołowy Fragment salonu

W budynku dworskim możemy zobaczyć, jak wyglądała siedziba średniozamożnego ziemianina, żyjącego na przełomie XIX i XX wieku. Znajdziemy tam salon odpowiednio umeblowany, pokój stołowy, sypialnię, łazienkę, gabinety pana i pani domu. Zabytkowe meble pochodzą z Muzeum Regionalnego w Siedlcach, z warszawskiego Zamku Królewskiego, Muzeum Warszawy i Muzeum Narodowego w Warszawie. Znajdują się tu również eksponaty oddane do depozytu lub ofiarowane przez prywatnych darczyńców. W piwnicach usytuowano kuchnię, pomieszczenia gospodarcze oraz szatnie i toalety dla zwiedzających. Na strychu, który przekształcono w mieszkalne poddasze, znalazły się pokoje gościnne, również dla turystów chcących spędzić tutaj całą dobę lub więcej. Oficyna została przeznaczona dla administracji muzeum, znajduje się tam również sala konferencyjna oraz kasa i sklep z pamiątkami. 

(Wiele powyższych informacji, zwłaszcza dotyczących historii Duplewic w XVII i XVIII wieku, otrzymaliśmy od kustosza Muzeum Ziemiaństwa w Dąbrowie, Pani Anny Leśniczuk).